Công nghệ và nghệ thuật là hai lĩnh vực mà vừa nghe qua hẳn khó có thể “thân thiết” với nhau được. Thế nhưng, thực tế hiện nay lại cho thấy có rất nhiều trường hợp, những ảnh hưởng tích cực ở công nghệ đã thúc đẩy sự phát triển của nghệ thuật, và ngược lại.

Từ “Knolling”, “Flat Lay”,…

Vào năm 1987, Andrew Kromelow – một nhân viên tại chuỗi cửa hàng nội thất Frank Gehry – đã phát hiện ra rằng nếu như anh sắp đặt các bộ dụng cụ của mình lên mặt đất một cách hợp lý thì sẽ có được những bố cục đẹp mắt. Kromelow đặt tên cho sự sáng tạo này của mình là “knolling”. Gần 30 năm sau, sự phát triển rầm rộ của mạng xã hội, trong đó có Instagram, đã đưa knolling năm nào “tiến hóa” lên một tầm cao mới với tên gọi Flat Lay (ảnh chụp đồ vật được sắp xếp trên một mặt phẳng).

Trào lưu chụp ảnh này nở rộ đã được vài năm nhưng chưa hề có dấu hiệu hạ nhiệt. Khác với Knolling khi xưa chỉ áp dụng với những bộ dụng cụ, trong Flat Lay gần như mọi đồ vật đều có thể xuất hiện, miễn là vào vừa khung hình: từ mỹ phẩm, sách vở, điện thoại, quần áo cho đến cả laptop. Sự sáng tạo trong màu sắc, bố cục và sự sắp đặt đã tạo nên vô vàn những tấm ảnh Flat Lay không hề “đụng hàng”.

Điều đáng nói ở đây đó là những bước tiến từ công nghệ, cụ thể là sự bùng nổ của mạng xã hội đã tạo ra môi trường và động lực để xu hướng nghệ thuật Flat Lay lan tỏa mạnh mẽ. Chính những hashtag trên Instagram đã thắp lên trào lưu này, giúp nó đến được với hàng triệu người dùng và khơi gợi nhu cầu học theo cách chụp. Khung hình vuông của Instagram cũng trở thành chuẩn mực cho những bức hình Flat Lay. Nếu như không có mạng xã hội này, thì các tín đồ Flat Lay trước hết sẽ không thể biết đến nó, và nếu có biết cũng rất khó tìm đâu ra một nền tảng để “khoe” các tác phẩm của mình.

Instagram đưa Flat Lay lên thành một xu hướng nghệ thuật, và cũng giúp sản sinh ra rất nhiều nghệ sĩ. Theo tìm hiểu của chúng tôi, ngay tại Việt Nam, có những người chụp Flat Lay chuyên nghiệp,  và thù lao họ yêu cầu cho một bộ ảnh cũng không hề rẻ – vài triệu hoặc cả chục triệu đồng. Từ một trào lưu chụp hình trên Instagram, Flat Lay đã tiến xa hơn mục đích ban đầu là “khoe khéo” đồ vật cá nhân, trở nên thương mại hóa giúp nuôi sống nhiều nhiếp ảnh gia, và là phương pháp sáng tạo được ưa chuộng trong các chiến dịch Marketing hay quảng cáo.

… cho đến công nghệ thực tế ảo và robot vẽ tranh

Flat Lay không phải là trường hợp “se duyên” duy nhất giữa nghệ thuật và công nghệ. Tại Tuần lễ nghệ thuật New York diễn ra vào đầu năm nay, một không gian nhận được nhiều chú ý đó là khu vực ma trận bê tông thực tế ảo do những nghệ sĩ của Studio Drift thiết kế. Bằng mắt thường, khách tham quan sẽ chỉ nhìn thấy những cột bê tông và bức tường có các đường kẻ xanh – tất cả đều không lấy gì làm đặc sắc. Nhưng khi đeo kính thực tế ảo vào, toàn bộ tác phẩm mới thực sự hiện lên để du khách thưởng lãm.

Chính công nghệ thực tế ảo đã mở ra những trải nghiệm mới cho con người trong việc sáng tạo và thưởng thức nghệ thuật. Hãy tưởng tượng, bạn ở nhà và nổi hứng muốn được chiêm ngưỡng các bức họa lừng danh tại bảo tàng ở New York hay Paris thì cách duy nhất có lẽ là xem ảnh tìm qua… Google. Nhưng chỉ cần thêm một chiếc kính thực tế ảo VR cùng ứng dụng có tên WoofbertVR, thì chỉ trong tích tắc bạn đã được đưa thẳng đến… bảo tàng. Bằng động tác xoay đầu bạn có thể tự do khám phá không gian rộng lớn trong các phòng tranh, ngắm nhìn từng tác phẩm nghệ thuật, và tất nhiên là đọc cả thông tin về chúng. Không cần tốn sức di chuyển mà vẫn tham quan bảo tàng cách mình cả vạn dặm, đó quả thực là một trải nghiệm không tồi chút nào.

Một ví dụ sinh động khác về sự kết hợp giữa nghệ thuật và công nghệ là Smartify. Ứng dụng này cung cấp mọi thông về bất kỳ tác phẩm nghệ thuật nào mà người dùng cần như tác giả, lịch sử, quá trình sáng tác và những nội dung liên quan khác. “Mỗi khi nhìn thấy một tác phẩm đẹp ở bảo tàng, hầu hết khách tham quan đều chụp ảnh để tiện cho việc xem lại sau này”, Thanos Kokkiniotis – nhà đồng sáng lập Smartify – nhận xét. Và với Smartify, người dùng có thể tự thiết kế những bộ sưu tập tác phẩm nghệ thuật ưa thích của mình bằng hình ảnh được lưu giữ.

Nếu vẫn còn nghi ngờ về sự kết nối giữa công nghệ và nghệ thuật thì nên biết rằng trên thế giới còn có hẳn một cuộc thi nghệ thuật dành riêng cho các chú robot có tên “Robot Art Contest” diễn ra hàng năm. Tại cuộc thi này sẽ có 2 nội dung tranh tài gồm robot phối hợp cùng con người để vẽ tranh, và robot tự vẽ tranh theo lập trình mà không có sự can thiệp của con người. Các bức tranh đoạt giải trong cuộc thi chắc chắn sẽ làm không ít người bất ngờ về khả năng nghệ thuật của những sản phẩm từ công nghệ.

Sự “kết duyên” giữa hai lĩnh vực có vẻ chẳng mấy liên quan đến nhau lại mang đến những tác phẩm đặc biệt cùng trải nghiệm mới lạ cho mọi người. Đồng thời cũng mở ra một lĩnh vực kinh doanh đầy tiềm năng cho bất kỳ ai yêu thích hai ngành nghề trái dấu này.

Bài: PHẠM TUẤN MẠNH

Related Posts

Anal