Đề từ cho “Gravity” (Trọng lực – đạo diễn Alfonso Cuaron) là dòng chữ trắng trên nền đen lạnh lùng: “Sự sống trong không gian là điều bất khả thi“. Kể từ chuyến bay vào vũ trụ của Gagarin năm 1961, nhân loại đã ghi dấu thêm nhiều cột mốc chinh phục không gian vào lịch sử. Tuy vậy, chỉ một thiểu số rất chọn lọc có trải nghiệm “bất khả thi“ này. Còn đối với đa số, sống trong không gian vẫn là một khái niệm vừa hấp dẫn vừa mơ hồ. Nhờ điện ảnh, khái niệm ấy đến gần hơn với đại chúng qua những “2001: A Space Odyssey”, “Solaris”, “Apollo 13”… và giờ đây là “Gravity”. Thuộc vào số phim được mong chờ nhất trong năm nay, “Gravity” một lần nữa đưa trở lại màn ảnh cảm giác mê đắm không gian đến choáng ngợp và một câu chuyện đấu tranh sinh tồn cuốn hút, cảm động, đầy tính nhân văn.

gravity_film_still_a_l

Khởi đầu là hình ảnh trái đất nhìn từ trên cao đặt người xem vào tư thế của một nhà quan sát. Camera từ từ hướng ra khoảng không dần chiếm lĩnh nửa màn hình. Một chấm sáng lấp lóe di chuyển qua tầm mắt và to dần lên cho đến khi ta nhận ra nó là một trạm không gian. Camera tiến lại gần để nhân vật chính lộ diện: nữ kỹ sư cơ khí Ryan Stone (Sandra Bullock) cùng phi hành gia kỳ cựu Matt Kowalski (George Clooney) đang phối hợp sửa chữa kính viễn vọng Hubble. Lúc xa lúc gần, lúc khoan lúc nhặt, chuỗi hình ảnh mô tả công việc của hai nhà du hành trôi qua dặt dìu như một điệu valse thị giác. Rồi tai họa ập xuống – một luồng mảnh vỡ vệ tinh ào đến như bão táp phá hủy hoàn toàn trạm không gian – buộc hai phi hành gia sống sót phải bước vào cuộc chiến giành giật sự sống và tìm đường về trái đất.

Sandra-Bullock-in-Gravity-2013-Movie-Image-6

Kịch bản của “Gravity” bám sát cấu trúc truyền thống của một phim phiêu lưu với cốt truyện khá quen thuộc: chuyện đấu tranh sinh tồn trong thảm họa. Rơi vào một tình huống ngặt nghèo, đối mặt với tầng tầng lớp lớp các chướng ngại nguy hiểm, nhân vật buộc phải tập trung toàn bộ trí tuệ và lòng dũng cảm để vượt qua và tồn tại. Bối cảnh xảy ra ngoài không gian tuy vậy đặt những nhà làm phim trước một thách thức lớn: tái hiện chân thực trạng thái không trọng lực để tạo được cảm nhận trực quan về môi trường xa lạ và khắc nghiệt ấy.

Công nghệ cổ điển vào thời điểm bắt đầu dự án chưa đủ sức tái lập không gian không trọng lực một cách thuyết phục. Việc tái lập trở nên đặc biệt khó khăn trong các cú máy dài vốn là thủ pháp điện ảnh đặc trưng Cuaron. Thời lượng càng dài, hình ảnh càng phải duy trì liền mạch cảm giác trôi nổi bềnh bồng, ráp nối cảnh trí, chuyển động, ánh sáng, âm thanh… càng phải tuyệt đối chuẩn xác. Alfonso Cuaron và cộng sự đã phải chờ đợi cho đến khi gặp được chuyên gia ánh sáng nắm công nghệ phóng chiếu không gian ba chiều bằng đèn LED. Với kỹ thuật chiếu sáng và dựng phim đột phá cùng quyết định chủ chốt: di chuyển máy quay thay vì diễn viên trên nền không gian giả lập, ê-kíp đã làm được điều ban đầu dường như là không tưởng ấy. Trạng thái không trọng lực trên màn ảnh được thể hiện chân thực hiếm có lại có sự bổ trợ của công nghệ 3D đã giúp bộ phim “thu phục“ trọn niềm tin của khán giả trong hành trình dõi theo cuộc chiến giành lại sự sống của hai nhà du hành.

Đột phá vượt bậc về kỹ thuật, thậm chí có thể đã tạo nên một bước ngoặt trong lịch sử công nghệ điện ảnh, đọng lại sau “Gravity” vẫn là thông điệp nhân văn ca ngợi khát vọng sống và niềm tin. Bi kịch đời riêng khiến Ryan Stone lựa chọn làm việc trên trạm không gian, hằng mong cắt đứt mối liên hệ với cuộc sống bình thường. Thảm họa xảy ra, Ryan lẽ dĩ nhiên rơi vào hoảng loạn. Matt – người đồng nghiệp từng trải, hài hước và bình tĩnh trong mọi tình huống – đã từng bước đưa cô vượt qua nỗi khiếp sợ và cùng cô tiến hành kế hoạch tự giải cứu. Bởi nơi trái đất không có ai mong đợi cô trở về, Ryan đáng ra đã buông trôi tất cả. Cái nhìn lạc quan của Matt, niềm tin của anh vào vẻ đẹp của sự sống nơi trái đất đã trở thành điểm tựa và tiếp sức cho cô trong những giờ phút tuyệt vọng nhất. Mưu trí và kỹ năng giúp Ryan trôi dạt sống sót sau vô số tình huống hiểm nghèo, nhưng phải có niềm tin vào những giá trị cốt lõi của cuộc sống cô mới đủ khát vọng và quả cảm để vượt qua thử thách cuối cùng.

gravity_film_still_a_l

Sự góp mặt của hai ngôi sao George Clooney và Sandra Bullock – những người mà tên tuổi của họ như một bảo chứng cho sức hút khán giả đã giúp bộ phim bất khả “Gravity” được “bật đèn xanh“. Là tâm điểm câu chuyện cũng như có mặt trong hầu hết thời lượng phim với rất nhiều cảnh độc diễn, Sandra Bullock đặc biệt thuyết phục trong vai Ryan Stone ở biểu cảm tâm lý đa dạng nhiều tầng lớp và diễn xuất hình thể đầy cống hiến.
Sân khấu của “Gravity” tuy thế thuộc về đạo diễn Alfonso Cuaron. Trường đoạn mở đầu đậm tính thưởng ngoạn trong một cú máy liên tục dài 13 phút thể hiện óc cấu trúc, khả năng dàn dựng và điều phối hoàn hảo của một nhạc trưởng xuất sắc. Ngoài giá trị biểu cảm thị giác thuần túy, những cú máy dài có rất nhiều trong “Gravity” còn mang theo mình nhiều suy tưởng. Theo Cuaron, con người nhìn cuộc đời như một cú máy liên tục không chỉnh sửa chỉ ngừng lại khi ngủ. Bộ phim tập trung vào hành trình chỉ của hai người giữa không gian rộng lớn mà trống rỗng, tách biệt khỏi khung cảnh đông đúc sống động của cuộc sống bình thường. Những cú máy dài trôi mãi giữa khoảng không vô tận của “Gravity” như cái nhìn thuần khiết dõi vào sự cô đơn nội tại trong mỗi cả thể, choáng ngợp say mê đấy mà chất chứa trong nó nỗi buồn mênh mang.
Xuyên khắp “Gravity” là vô số trải nghiệm điện ảnh tương phản. Có những khung hình toàn cảnh với tầm nhìn rộng như của người thưởng ngoạn, cho ta cảm giác say đắm trước vẻ đẹp hùng vĩ của tự nhiên. Khi phi hành gia bị ném vào khoảng không, Alfonso Cuaron táo bạo đặt người xem vào điểm nhìn nhân vật đang vừa quay cuồng trong luồng bão vừa giãy giụa bấu víu không kết quả. Những khung hình từ bên trong chiếc mũ bảo vệ lúc này đem đến cảm giác bức bối và hoảng loạn. Có những trường đoạn hành động mang đầy đủ các yếu tố ly kỳ đến thót tim của một phim bom tấn như màn nhào lộn chạy đua về trạm không gian của Ryan trước khi lượng oxy cạn kiệt thì cũng có những khoảnh khắc tĩnh lặng đến tuyệt vọng khi cũng chính Ryan, còn lại một mình trong buồng lái, đối mặt với cái chết và sự cô độc tuyệt đối.

2013_gravity_movie-wide

Bổ trợ cho phần hình ảnh, thiết kế âm thanh của Gravity để lại dấu ấn với những khoảng lặng rợn người rất khác với môi trường quen thuộc. Trong vùng vô thanh đó, tiếng giao tiếp qua điện đàm giữa các phi hành gia làm tăng cảm giác cô lập và bất an. Không gian của Gravity mang vẻ cuốn hút của cái kỳ ảo vượt khỏi phạm vi cuộc sống thường nhật nhưng cũng chứa đựng sự đe dọa bởi tính dị biệt ngoài tầm kiểm soát. Cuộc chinh phục vũ trụ này cho ta cơ hội diện kiến cái đẹp ngoài sức tưởng tượng của tự nhiên, nhưng cũng chạm đến nỗi khiếp sợ của cá thể sống trước hỗn mang và ý thức về sự mong manh của kiếp người.

gravity-movie-poster-closeup

Hành trình của Gravity là một cuộc phiêu lưu kỳ thú mà ở tâm điểm của trải nghiệm nổi lên thông điệp nhân văn đề cao lòng dũng cảm, niềm tin và tình yêu cuộc sống. Nhưng vượt lên tầm vóc một phim phiêu lưu thông thường, xen giữa những choáng ngợp, hồi hộp và thỏa mãn, Gravity đưa người xem đến những suy tưởng không dứt về cá thể và vũ trụ, về bi kịch và hồi sinh. Như khi ngoi lên khỏi mặt nước sau khi cô tiếp đất thành công, Ryan thấy xung quanh mình là phong cảnh hoang vu của một miền đất lạ. Sau những thời khắc cận kề cái chết, Ryan giờ đây như đã nhận ra giá trị của việc được hít thở mà không cần đến bình oxy, được đứng trên mặt đất không cần bấu víu. Cô như được tái sinh bởi nhận thức này. Có lẽ chưa bao giờ cảm giác một vốc đất lạo xạo qua kẽ tay lại thân thương đến thế, chưa bao giờ những bước đi loạng choạng lại mang một sinh lực tràn trề đến thế. Trong một bộ phim mang tên Trọng lực, nhân vật của chúng ta chỉ tìm lại được nó khi đã ở đoạn kết. Tưởng chừng hiển nhiên nhưng kỳ diệu khôn cùng, trọng lực làm nên sự sống.

HOÀI ANH

TTVH & ĐÀN ÔNG 11/2013