Bữa trước, còn chưa xa ngày này lắm, đang đi bộ trên phố bỗng tôi nhìn thấy ở vỉa hè đối diện mối tình đầu của tôi.

cvd2_article_half

Về sau này, tôi lý giải hành động trốn ngay vào ngõ không lấy gì là hào hùng của mình lúc ấy như sau: Tôi ngại đối diện với quá khứ (niềm hoài nhớ không phải điều dễ chịu, dĩ nhiên), tôi lại sợ quá khứ đuổi kịp tôi (trong khi cứ nghĩ mình đã đi rất nhanh, đã tách khỏi mọi ràng buộc tơ mành xưa cũ). Nhưng trốn tránh đến mức nào thì tôi cũng phải đối diện với điều căn cốt nhất: tình đầu thật ra chưa bao giờ giống như ta từng ra sức cố công mà tưởng tượng.

Tình đầu không phải một mở đầu, mà là một kết thúc: kết thúc nốt những gì còn rơi rụng lại của thời thơ ngây, những tàn dư của buổi tập tọng “l’âge de raison” từng lừng danh dưới ngòi bút Jean-Paul Sartre. Con phượng hoàng có thể hồi sinh từ đống tro tàn, nhưng các loài chim khác có thể ngã gục trong quẩn quanh đáng hãi hùng từ một kết thúc khốc liệt như vậy. Raymond Radiguet đã mở mắt cho tôi về khái niệm tình đầu trong cuốn tiểu thuyết “Diable au corps” đã được Nguyễn Nhật Duật và Huỳnh Phan Anh dịch sang tiếng Việt từ lâu dưới nhan đề “Tình cuồng”.

Cuộc tình đầu buộc đàn ông phải thực sự chạm vào phụ nữ, theo mọi nghĩa, buộc họ phải vuốt cho nhọn thêm hoặc mài cho tròn những góc cạnh vốn dĩ bẩm sinh, để tồn tại và sống sót trong một sự cộng sinh bỡ ngỡ huy hoàng. Trong “Tình cuồng”, người đàn ông trẻ tuổi sống trong cơn sốt hầm hập về tinh thần và da thịt với người phụ nữ hơn nhiều tuổi tên Marthe, và đừng tin vào những mơ mộng và dịu ngọt, bởi nghi ngờ và hoang mang mới là những thứ chiếm thế thượng phong trong tâm trí. Tất nhiên là có mơ mộng và dịu ngọt, nhưng đó chỉ là một khía cạnh, cái khía cạnh lắm lúc cũng được thổi lên, phình to đủ để che lấp đi những khía cạnh khác. Nhưng những khía cạnh khác cũng đầy góc cạnh hiểm hóc. Một người phụ nữ ở trong mối tình đầu, cho dù không chủ ý, cũng xô lệch đi bao đặc điểm và phẩm chất của đàn ông, đến mức cho dù nhu mì đến đâu, phụ nữ vẫn hoàn toàn có thể mang yếu tố nham hiểm. Tình đầu thì nham hiểm, vợ đầu thì nguy hiểm, nhiều đàn ông từng trải sau này tổng kết đời mình đã nhận ra điều đó.

Nhưng (điều này mới thực làm cho mọi sự rối rắm kinh hoàng cho thân phận một người đàn ông) tính nữ vẫn thu hút đàn ông đến cực điểm. Những đàn ông không nhiều khả năng bị tính nữ (không hẳn là những người phụ nữ cụ thể) quyến rũ, hình như cũng rất ít khả năng trong mọi lĩnh vực khác, kể cả những thứ hết sức “đực tính” như thể thao hay chiến trận, thậm chí làm thơ.

230389-anna-karenina-by-leo-tolstoy

Và tính nữ là gì? Bằng sự chủ quan nhất mực, tôi nghĩ tính nữ dồn tụ đầy đủ và căng tràn trong nhân vật Anna Karenina của Tolstoy, nhà văn mang đặc điểm “dục” vô cùng trội, hơn hẳn sự nhân đạo, hơn hẳn lòng bác ái mà xưa nay bao đời chuyên gia văn chương đã nhấn mạnh đi nhấn mạnh lại cho chúng ta ở trường học và trong sách vở. Với một độc giả đàn ông ở độ tuổi lóp ngóp lội qua khoảng thơ ngây trong veo, Anna Karenina khơi gợi mãnh liệt những hướng tới một cái gì vô hình đến mức cụ thể, và mặc cho độc giả phụ nữ nhiều thời sùng mộ Vronski, tôi khi ấy đã đinh ninh Vronski không xứng với Anna Karenina bằng tôi, vì chỉ một mình tôi thấu hiểu tính nữ trong con người nàng. Giờ tôi vẫn nghĩ vậy.

Những khoảng thơ ngây trong veo như chân không thiếu trọng lực ấy rồi trôi qua, sau này tôi biết có nhiều độc giả đàn ông từng đọc “Anna Karenina” một cách hờ hững, từng không khao khát nàng và tính nữ ở trong nàng. Những người đàn ông đó, tôi rất lấy làm ngưỡng mộ, vì đã không hề bị khuất phục trước một sự lớn lao nhường ấy. Ngưỡng mộ xong rồi, thì tôi thoáng thấy khinh bỉ họ.

NHỊ LINH

TTVH & ĐÀN ÔNG 6/2013